เอกสารศึกษา (Study Paper) นวัตกรรมและความสามารถในการแข่งขันใน APEC: แนวในการผลักดันนโยบายการต่างประเทศของไทย (Innovation and Competitiveness in APEC: Strategic Pathways for Advancing Thailand’s Foreign Policy) นภควัฒน์ วันชัย | Naphakhawat Wanchai ISBN 978-616-341-188-4 (Download .pdf below)

บทคัดย่อ

เอกสารศึกษาฉบับนี้ ตั้งโจทย์สำคัญว่าประเด็นทางภูมิรัฐศาสตร์และภูมิเศรษฐศาสตร์ส่งผลกระทบต่อความร่วมมือ APEC อย่างไร และประเด็นดังกล่าว ทำให้ความร่วมมือมีอุปสรรคอย่างไร ผลการศึกษาพบว่า ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ บั่นทอนการเปิดกว้างทางการค้า เนื่องจากรัฐต่าง ๆ หันไปเน้นความมั่นคงมากกว่า การค้าเสรีสะท้อนจากจุดเปลี่ยนหลัง ค.ศ. 2016 เอกสารฉบับนี้เสนอว่าความผันผวนนี้เป็นโอกาสฟื้นฟูบทบาทของ APEC โดยอาศัยลักษณะสถาบันที่ไม่มีข้อผูกมัดทางกฎหมายเพื่อสร้างบรรทัดฐานใหม่ผ่านกลไกที่มีอยู่ เช่น โครงการนำาร่อง (Pathfinder Initiatives), ความร่วมมือทางเศรษฐกิจและวิชาการ (ECOTECH) และสภาความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภาคพื้นแปซิฟิก (PECC) จุดนี้ไทยสามารถใช้เป็นเครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์ ในการผลักดันวาระของตน โดยข้อเสนอแนะเชิงนโยบายคือทำให้ไทยมีบทบาทสำคัญภายใต้กลไกของ APEC ผ่านการใช้กลไกโครงการนำร่องริเริ่มความร่วมมือประเด็นอ่อนไหวทางการเมืองแต่จำเป็น เช่น มาตรฐานจริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ และความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทานควบคู่กับการยกระดับไทยเป็นศูนย์ข้อมูลนโยบายผ่าน PECC และใช้ฉากทัศน์อนาคตให้มีเป้าหมายร่วมกันเป็นเครื่องมือทางการเมืองเพื่อผลักดันให้คู่ขัดแย้งมองข้ามปัญหาปัจจุบันสู่อนาคตที่พึงประสงค์ร่วมกัน ผ่านการบูรณาการกรอบแนวคิด MSF, Strategic Foresight และ MOIP อันเป็นการสร้างนวัตกรรมเชิงนโยบายเพื่อรักษาขีดความสามารถของไทยใน APEC

Abstract

This study paper asks how geopolitical and geoeconomic issues affect Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) cooperation and create obstacles for such partnerships. Results are that geopolitical risks undermine trade openness, as states refocus to prioritize national security over free trade, a trend clearly reflected in a post-2016 structural turning point. Yet such volatility may offer an opportunity to revitalize the role of APEC. By capitalizing on its non-binding institutional status, APEC may establish new norms through extant mechanisms such as Pathfinder Initiatives; economic and technical cooperation (ECOTECH); and the Pacific Economic Cooperation Council (PECC). This dynamic provides Thailand with a strategic instrument for advancing its own agenda. Accordingly, Thailand may become a key player in the APEC framework by leveraging the Pathfinder mechanism to initiate cooperation on politically sensitive, yet essential, contemporary issues such as artificial intelligence (AI) ethics and supply chain security. This should be pursued concurrently with elevating Thailand into a policy information hub through PECC. Additionally, future scenarios with shared political goals should encourage conflicting parties to look beyond current disputes toward a mutually advantageous future. By integrating the Multiple Streams Framework (MSF); Strategic Foresight; and Mission-Oriented Innovation Policy (MOIP), this approach fosters policy innovation to safeguard the capabilities and competitiveness of Thailand in APEC.